Impas w sprawie umowy UE-Mercosur. Przemysł papierniczy musi poczekać na zniesienie ceł

22/01/2026
Impas w sprawie Mercosur. Przemysł papierniczy musi poczekać na zniesienie ceł

Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego (Cepi) wzywa Parlament Europejski do ratyfikacji umowy o partnerstwie między UE a państwami Mercosuru (EMPA), podkreślając jej potencjał w zakresie zniesienia barier taryfowych i pozataryfowych oraz wspierania wzrostu europejskich przedsiębiorstw z branży celulozowo-papierniczej, które należą do najsilniejszych eksporterów wśród sektorów produkcyjnych UE. Tymczasem droga do ratyfikacji umowy z Mercosurem właśnie się wydłużyła. 

Zwrot akcji w Brukseli: TSUE sprawdzi umowę z Mercosur

Parlament Europejski zdecydował o skierowaniu porozumienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Decyzja zapadła większością 334 europosłów, którzy opowiedzieli się za sprawdzeniem zgodności umowy z unijnymi traktatami, przy 324 głosach przeciw i 10 wstrzymujących się. Ten ruch oznacza, że proces ratyfikacji zostaje zamrożony do czasu wydania opinii przez TSUE, co w praktyce może potrwać od kilku do kilkunastu miesięcy.

Skierowanie sprawy do TSUE ma na celu zbadanie, czy mechanizmy zawarte w umowie – w tym te dotyczące rozstrzygania sporów oraz ochrony standardów środowiskowych – są w pełni kompatybilne z prawem pierwotnym UE. Krytycy porozumienia, mimo silnych zapisów o zwalczaniu wylesiania (rozdział TSD), wciąż obawiają się, że umowa może osłabić unijne normy produkcji lub stać się furtką dla towarów niespełniających rygorystycznych wymogów klimatycznych.

Przemysł papierniczy w obliczu niepewności

Dla sektora reprezentowanego przez Konfederację Europejskiego Przemysłu Papierniczego (Cepi), wstrzymanie ratyfikacji umowy UE-Mercosur stanowi sygnał ostrzegawczy. Branża od lat lobbuje za zniesieniem asymetrii w handlu z Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem.

Obecnie sytuacja jest rażąco jednostronna: UE od 2004 roku stosuje zerowe cła na import produktów papierniczych z krajów Mercosuru. Z kolei kraje Mercosuru utrzymują wysokie bariery taryfowe (europejski producent płaci średnio 12-14% cła przy wjeździe do Brazylii czy Argentyny), które hamują ekspansję europejskich producentów tektury i papierów wysokiej jakości. Eksporterzy do krajów Mercosuru często napotykają na skomplikowane systemy licencji importowych oraz ograniczenia w dostępie do dewiz, co dodatkowo podraża proces handlowy. Wysokie cła są naliczane od wartości CIF (towar + ubezpieczenie + transport), co przy obecnych cenach frachtu drastycznie obniża konkurencyjność cenową europejskich produktów na tamtejszych rynkach.

Proponowana umowa ma na celu zniesienie ceł na ponad 90% towarów wymienianych między UE a krajami Mercosuru, w tym zniesienie ceł na 85% masy celulozowej i 90% papieru i tektury eksportowanych z UE do Mercosuru. Posunięcie to otwiera nowe rynki dla europejskich producentów, którzy dotychczas pozostawali w niezrównoważonych stosunkach handlowych z partnerami z Ameryki Południowej. Od 2004 r. UE utrzymuje zerowe cła importowe na celulozę, papier, tekturę i produkty pokrewne, w tym pochodzące z krajów Mercosuru. Natomiast kraje Mercosuru nałożyły wysokie cła na europejski eksport, tworząc nierówną konkurencję. Biorąc pod uwagę, że UE zniosła cła już ponad dwadzieścia lat temu, umowa nie powinna prowadzić do znacznego wzrostu importu celulozy i papieru z krajów Mercosuru.
 

Kluczowa współzależność: Celuloza za papier wysokiej jakości

Podczas gdy stosunki handlowe między UE a Stanami Zjednoczonymi uległy napięciu, wymiana celulozą i papierem między UE a Mercosurem pozostaje szczególnie współzależna. Europa jest światowym eksporterem netto wysokiej jakości papieru i tektury, ale jest również znaczącym importerem celulozy rynkowej z Mercosuru, która jest ważnym surowcem do produkcji papieru.
 
Umowa zawiera wzmocniony rozdział dotyczący handlu i zrównoważonego rozwoju (TSD) wraz z prawnie wiążącym załącznikiem. Załącznik ten określa jasne zobowiązania dotyczące powstrzymania wylesiania i wzmacnia współpracę w zakresie rozwoju zrównoważonego łańcucha dostaw. Jest to pierwszy przypadek, w którym kraje uczestniczące w takiej umowie podjęły indywidualne zobowiązania prawne dotyczące wylesiania, podlegające rozstrzyganiu sporów. Cepi podkreśla znaczenie ścisłego wdrażania i egzekwowania rozdziału TSD w celu zapewnienia przestrzegania norm środowiskowych i pracowniczych. Zarówno europejski przemysł celulozowo-papierniczny, jak i brazylijski przemysł leśny zobowiązały się już do zapobiegania nielegalnemu wyrębowi lasów i wylesianiu.
 
- Europejski przemysł celulozowo-papierniczny wierzy w zasady wolnego handlu i uczciwej konkurencji, ale nie tylko. Nie idziemy na kompromisy w kwestii naszych zasad zrównoważonego rozwoju i preferujemy handel i konkurencję z podmiotami, które przestrzegają tych samych zasad dotyczących klimatu, środowiska i spraw społecznych, co my - powiedział Jori Ringmana, dyrektor generalny Cepi. - Europejski sektor celulozowo-papierniczny pozostaje silnym eksporterem. Opowiadamy się za tym, aby handel oparty na zasadach i niezawodne partnerstwa pozostały standardem w dynamicznym i szybko zmieniającym się środowisku handlu światowego.

Co oznacza dla rynku brak ratyfikacji umowy?

Dla europejskich producentów papieru, którzy należą do czołowych eksporterów w UE, zwłoka oznacza utrzymanie status quo, czyli dalszą walkę z wysokimi cłami eksportowymi przy jednoczesnym otwartym dostępie konkurencji z Mercosuru do rynku europejskiego.

Z drugiej strony, stabilność dostaw celulozy z Ameryki Południowej – kluczowego surowca dla wielu europejskich papierni – nie powinna zostać naruszona, gdyż obecne zerowe stawki celne na import tego surowca do UE pozostają w mocy niezależnie od losów nowej umowy.

Umowa z Mercosurem jest największą dotychczas formalną umową handlową UE, mającą na celu pogłębienie stosunków handlowych w czasie, gdy zarówno Europa, jak i kraje Mercosuru potrzebują dywersyfikacji swoich partnerstw, otwierając nowe horyzonty dla wymiany handlowej.

Kategoria: