Zasady EU ETS zagrażają dekarbonizacji branży celulozowo-papierniczej. Cepi ostrzega przed roczną utratą miliarda euro na niezbędne inwestycje ekologiczne.

• Według szacunków Cepi zmiana zasad przydziału bezpłatnych uprawnień w systemie EU ETS grozi sektorowi celulozowo-papierniczemu utratą około 1 miliarda euro rocznie na projekty dekarbonizacyjne.
• Proponowana warunkowość bezpłatnych uprawnień oraz sztywny próg 95% biomasy penalizują zakłady produkcyjne, zanim technologie bezemisyjne staną się powszechnie dostępne.
• Mimo że branża papiernicza zredukowała emisje o ponad 55% od 2005 roku, nowe wymogi regulacyjne stawiają pod znakiem zapytania jej globalną konkurencyjność.

Sektor celulozowo-papierniczy wobec nowych propozycji Komisji Europejskiej

Europejski przemysł celulozowo-papierniczy od dawna zalicza się do liderów transformacji ekologicznej wśród sektorów energochłonnych. Od 2005 roku branża zdołała ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o ponad 55%, wyraźnie wyprzedzając wiele innych gałęzi przemysłu ciężkiego. Jednak najnowsze propozycje Komisji Europejskiej dotyczące rewizji wskaźników (benchmarków) oraz wyłączeń z Europejskiego Systemu Handlu Emisjami (EU ETS) budzą głęboki niepokój przedsiębiorców.

Według oficjalnych analiz Konfederacji Europejskiego Przemysłu Papierniczego (Cepi), przyjęte przez KE rozwiązania mogą doprowadzić do utraty około 1 miliarda euro rocznie w zaplanowanych budżetach dekarbonizacyjnych branży w latach 2026–2030. Zamiast stymulować rozwój czystych technologii, nowe ramy prawne odbierają firmom środki na ich wdrażanie i wywołują niepewność wśród inwestorów kapitałowych.

Warunkowość bezpłatnych uprawnień i próg biomasy jako główne bariery

Przedsiębiorcy zwracają uwagę na szereg systemowych barier wynikających z propozycji unijnych. Jednym z najbardziej spornych punktów jest wprowadzenie ścisłej warunkowości bezpłatnych uprawnień do emisji. Zakłady narażone na międzynarodową konkurencję muszą realizować rygorystyczne obowiązki w zakresie efektywności energetycznej, aby zachować przydziały. W sytuacji, gdy ekonomicznie uzasadnione technologie bezemisyjne nie są jeszcze powszechnie dostępne na rynku, obciążenia administracyjne oraz ryzyko utraty uprawnień drastycznie podnoszą koszty operacyjne.

Kolejnym krytykowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie 95-procentowego progu biomasy dla kwalifikacji w systemie ETS. Przepis ten uderza bezpośrednio w zakłady, które jako pierwsze podjęły wysiłki transformacyjne i odzyskują energię z procesów wytwarzania włókien papierniczych. Cofnięcie bezpłatnych uprawnień dla tych podmiotów w praktyce kara pionierów zrównoważonego rozwoju.

Dodatkowo branża boryka się ze specyfiką strukturalną – dużą reprezentacją małych i średnich przedsiębiorstw (ang. small mid-caps). Przy obecnych niskich progach wyłączeń z ETS, mniejsze instalacje ponoszą wielomilionowe koszty audytów i sprawozdawczości, co przynosi znikome efekty ekologiczne. Problemem pozostaje także Rezerwa Stabilności Rynkowej (MSR), której mechanizmy mogą sztucznie zawyżać ceny uprawnień do emisji powyżej poziomów wynikających z realiów gospodarczych.

Zagrożenie dla unijnej biogospodarki i unikalnej przewagi technologicznej

Obecny kształt regulacji ETS zagraża pozycji Unii Europejskiej w globalnej biogospodarce, której wartość do 2030 roku ma osiągnąć na świecie poziom 6,7 biliona euro. Biorafinerie w sektorze papierniczym generują już dziś 6% wartości dodanej całej branży, stanowiąc jeden z nielicznych obszarów, w których Europa zachowuje bezwzględne przodownictwo technologiczne.

„Materiały pochodzenia biologicznego są nie tylko dobre dla klimatu, ale stanowią również jeden z niewielu sektorów o potencjale wzrostu w Europie. System ETS powinien współgrać z biogospodarką o obiegu zamkniętym oraz rosnącą gospodarką opartą na węglu pochodzenia biologicznego, aby w pełni wykorzystać korzyści płynące z odpornego, zrównoważonego, konkurencyjnego i bezpiecznego wzrostu gospodarczego” – podkreśla Jori Ringman, Dyrektor Generalny Cepi.

Podsumowanie

Nadchodzące zmiany w systemie EU ETS stawiają europejski przemysł celulozowo-papierniczy przed trudnym wyzwaniem. Dalsze ograniczanie bezpłatnych uprawnień w połączeniu z barierami technologicznymi i biurokratycznymi ryzykuje zahamowanie procesu dekarbonizacji. Aby utrzymać tempo transformacji ekologicznej i chronić konkurencyjność unijnego przemysłu na rynkach globalnych, niezbędna jest weryfikacja polityki klimatycznej KE oraz zsynchronizowanie systemu ETS z potrzebami biogospodarki o obiegu zamkniętym.

Źródło: Cepi