Europejskie stowarzyszenie producentów tektury i opakowań kartonowych, Pro Carton, opublikowało wyniki najnowszego badania dotyczącego śladu węglowego branży (obejmującego dane za lata 2021–2024). Wnioski są jednoznaczne: sektor skutecznie odseparowuje wzrost produkcji od zależności od paliw kopalnych, osiągając znaczącą redukcję emisji gazów cieplarnianych. Dla właścicieli marek i detalistów to kluczowy argument w realizacji celów klimatycznych Scope 3. Analizujemy najnowsze dane, które potwierdzają, że tektura umacnia swoją pozycję jako jedno z najbardziej zrównoważonych rozwiązań opakowaniowych w gospodarce o obiegu zamkniętym.

Kamień milowy w dekarbonizacji: Spadek emisji o 8%

Głównym wnioskiem płynącym z badania Pro Carton 2025 jest fakt, że branża opakowań z tektury osiągnęła 8-procentową redukcję kopalnego śladu węglowego typu „cradle-to-gate” (od kołyski do bramy zakładu) w okresie od 2021 do 2024 roku. W liczbach bezwzględnych oznacza to spadek z poziomu 929 kg CO₂e na tonę opakowań w 2021 roku do 854 kg CO₂e w roku 2024.

Ten wynik jest rezultatem wieloletnich, strategicznych inwestycji branży w efektywność energetyczną oraz przejście na odnawialne źródła energii. Jak podkreśla Horst Bittermann, Dyrektor Generalny Pro Carton: „Redukcja, którą obserwujemy dzisiaj, jest ciężko wypracowanym efektem lat inwestycji i fundamentalnego przemyślenia potrzeb energetycznych naszego sektora. Przechodząc na biopaliwa, zapewniając niskoemisyjną energię elektryczną i inwestując w systemy fotowoltaiczne, nasi członkowie dostarczają markom opakowania spełniające najwyższe standardy środowiskowe. Dane te stanowią weryfikowalny dowód, którego marki, sprzedawcy detaliczni i decydenci potrzebują do zapewnienia zgodności z przepisami, wspierając prawdziwie zrównoważoną przyszłość opartą na włóknach dla całego łańcucha wartości”.

Energia odnawialna: Główny napęd zmian

Kluczowym czynnikiem, który pozwolił na tak wyraźną redukcję emisji, była transformacja miksu energetycznego w europejskich papierniach i zakładach przetwórczych. Analiza wskazuje na dwa główne filary tych zmian:

1. Odwrót od paliw kopalnych na rzecz biopaliw

Największy wkład w redukcję śladu węglowego – aż 60 kg CO₂e na tonę – przyniósł spadek zużycia paliw kopalnych w procesach technologicznych. Branża dokonała wyraźnego zwrotu w stronę biopaliw na bazie drewna do generowania ciepła i energii elektrycznej. W 2021 roku paliwa kopalne stanowiły 46% miksu paliwowego w zakładach – w 2024 roku udział ten spadł do 39%.

2. Rewolucja w zakupach energii elektrycznej

Drugim istotnym elementem było zwiększenie udziału niskoemisyjnej energii elektrycznej kupowanej z sieci. Pozwoliło to na redukcję o kolejne 29 kg CO₂e na tonę. Udział niskoemisyjnej energii elektrycznej w zakupach papierni wzrósł niemal trzykrotnie: z 23% w 2021 roku do 66% w roku 2024.

Anatomia śladu węglowego: Gdzie powstają emisje?

Szczegółowa analiza struktury śladu węglowego typu „cradle-to-gate” pozwala zidentyfikować obszary o największym wpływie środowiskowym:

• Produkcja tektury (73% całkowitego śladu): Jest to etap o największej intensywności emisji. Dominują tu emisje z bezpośredniego spalania paliw kopalnych w młynach, ale znaczenie mają także: zakupiona energia z sieci, produkcja wkładów niefibrowych, zakupione paliwa oraz transport surowców (drewna, pulpy, makulatury) do zakładu.
• Przetwórstwo (converting) (21% całkowitego śladu): Proces kształtowania tektury w gotowe opakowania. Główne źródła emisji na tym etapie to zakupiona energia elektryczna oraz materiały pomocnicze, takie jak farby, lakiery czy kleje. Warto zauważyć, że bezpośrednie emisje (Scope 1) z procesów suszenia druku czy ogrzewania pomieszczeń są bardzo niskie i stanowią zaledwie 2% całego śladu „cradle-to-gate”.
• Logistyka (6% całkowitego śladu): Obejmuje dostawy gotowej tektury z papierni do zakładów przetwórczych.

Wyzwania i wzrosty: Surowce i logistyka

Mimo ogólnego trendu spadkowego, niektóre komponenty śladu węglowego odnotowały niewielkie wzrosty w badanym okresie: emisje związane z logistyką wzrosły o 4 kg CO₂e na tonę (głównie ze względu na wpływ transportu), a emisje z surowców innych niż tektura stosowanych w przetwórstwie wzrosły o 9 kg CO₂e na tonę.

Cyrkularność i naturalny cykl węgla

Tektura, jako produkt pochodzenia biologicznego, posiada unikalne właściwości w ramach naturalnego cyklu obiegu węgla. Badanie Pro Carton dostarcza twardych danych na ten temat:

• Pochłanianie CO₂: Ponieważ tektura pochodzi z zarządzanych w sposób zrównoważony lasów europejskich, działa jako fizyczny magazyn dwutlenku węgla atmosferycznego. Zawartość węgla biogenicznego w produkcie w momencie wprowadzenia na rynek wynosi aż 1 577 kg CO₂e na tonę.
• Recykling na najwyższym poziomie: Według statystyk Eurostat za rok 2023, wskaźnik recyklingu opakowań z papieru i tektury w Europie wynosi imponujące 87%.
• Wpływ na użytkowanie gruntów: Emisje związane ze zmianą sposobu użytkowania gruntów (land-use change) są niemal zerowe (7 kg CO₂e na tonę w 2024 r.). Wynika to z faktu, że włókna drzewne pochodzą z lasów, których powierzchnia w Europie stale rośnie.

Zakres analizy

Raport Pro Carton przedstawia wyniki uwzględniając różne granice systemu, co pozwala na pełniejszą ocenę wpływu środowiskowego (dane za 2024 r.):

Porównując powyższe dane widać poprawę w niemal każdym parametrze, w tym wzrost zdolności do usuwania gazów cieplarnianych (GHG removals) z poziomu -1 619 kg CO₂e w 2021 roku do obecnych -1 874 kg CO₂e.

Przyszłość oparta na włóknach

Wyniki badania Pro Carton 2025 stanowią solidny, zweryfikowany dowód na to, że przemysł tekturowy jest liderem transformacji w stronę gospodarki niskoemisyjnej. Branża nie tylko pasywnie czeka na dekarbonizację sieci energetycznych, ale aktywnie w nią inwestuje poprzez własne systemy fotowoltaiczne i biopaliwa.

Dla współczesnego biznesu dane te są nieocenione. Pozwalają markom, detalistom i decydentom politycznym na podejmowanie decyzji w oparciu o fakty. Tektura udowadnia, że jest w stanie sprostać najbardziej rygorystycznym normom środowiskowym, oferując jednocześnie funkcjonalność i bezpieczeństwo produktu.

Skala badania odzwierciedla realny obraz rynku europejskiego:

• Dane pochodzą z 70 zakładów produkcyjnych.
• Raportujące jednostki pokrywają 60% europejskiej produkcji tektury.
• W badaniu uczestniczyły zakłady reprezentujące 16% produkcji opakowań składanych w Europie (co stanowi wzrost z 8% w poprzednim cyklu badawczym).

Obliczenia zostały wykonane zgodnie z wytycznymi CEPI („Framework for Carbon Footprints for Paper and Board Products” z 2017 r.) oraz CITPA z 2018 r. Co istotne, Pro Carton udostępnia te dane w komercyjnych bazach, takich jak Ecoinvent czy Sphera, co pozwala partnerom biznesowym na dokładne uwzględnianie ich w analizach LCA (Life Cycle Assessment) własnych produktów.

Metodologia i rzetelność danych

Badanie „The Carbon Footprint of Carton Packaging 2025” charakteryzuje się wyjątkową precyzją i szerokim zakresem. Badania zostały przeprowadzone przez RISE (Research Institutes of Sweden), a ich wyniki poddano niezależnej weryfikacji przez instytut ifeu (Institut für Energie- und Umweltforschung) z siedzibą w Heidelbergu w Niemczech.

Pełny raport „Carbon Footprint of Carton Packaging 2025”, zawierający kompletną metodologię i szczegółowe zestawy danych, jest dostępny na oficjalnej stronie Pro Carton.