MKiŚ planuje wyłączyć z wycinki co najmniej 11% powierzchni lasów. Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna pyta o podstawy prawne oraz skutki rynkowe.

• Planowane wyłączenie minimum 787 tys. ha lasów z pozyskania drewna budzi poważne wątpliwości prawne oraz biznesowe całego sektora przetwórczego.
• Polski rynek zmagający się z luką surowcową sięgającą 7 mln m³ rocznie obawia się dalszego wzrostu cen i ograniczenia dostępności surowca.
• Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna domaga się od MKiŚ rzetelnej oceny wpływu wyłączeń na przychody Lasów Państwowych, finanse i miejsca pracy.

Polityczna deklaracja a twarde procedury prawa leśnego

Zapis zawarty w umowie koalicyjnej z 10 listopada 2023 roku, mówiący o wyłączeniu z wycinki „20 proc. najcenniejszych obszarów leśnych”, wchodzi w fazę realizacyjną. Pismo Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) z 21 maja 2026 roku, skierowane do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, zakłada, że od 2027 roku co najmniej 20% całkowitej powierzchni lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe – czyli minimum 1,43 mln ha – ma pełnić wiodącą funkcję przyrodniczą lub społeczną. Jednocześnie co najmniej 11% tej powierzchni (minimum 787 tys. ha) ma zostać całkowicie wyłączone z pozyskania surowca.

Wdrożenie tak istotnych ograniczeń budzi jednak fundamentalne wątpliwości natury prawnej. Zgodnie z Ustawą o lasach, podstawowym dokumentem regulującym gospodarkę leśną pozostaje Plan Urządzenia Lasu (PUL). Jakakolwiek zmiana w strukturze pozyskania drewna wymaga zastosowania ściśle określonego trybu ustawowego. W dotychczasowych wystąpieniach resortu nie wskazano konkretnej podstawy prawnej, która umożliwiałaby wprowadzanie systemowych wyłączeń poza procedurą zmiany obowiązujących PUL, co stwarza stan niepewności prawnej dla całego łańcucha dostaw.

Kontrowersje wokół wskaźników i interpretacji pojęcia „najcenniejszych obszarów”

Drugim kluczowym obszarem sporu są same wskaźniki procentowe oraz sposób ich wyliczenia. W dokumentacji resortowej brak sprecyzowanych analiz przyrodniczych, społecznych czy gospodarczych uzasadniających przyjęcie progu 20% dla funkcji ochronnych oraz 11% dla całkowitego zakazu pozyskania drewna. Choć MKiŚ powołuje się na zobowiązania międzynarodowe oraz unijną strategię ochrony bioróżnorodności, nie przedstawiono dotąd metodologii, która przełożyła ogólne cele europejskie na konkretne parametry powierzchniowe w Polsce.

Eksperci zwracają uwagę na istotną zmianę w interpretacji zapisów politycznych. Umowa koalicyjna wyraźnie wskazywała na 20% „najcenniejszych” obszarów leśnych. W praktyce wykonawczej resort odniósł jednak ten wskaźnik do ogólnej powierzchni lasów w zarządzie Lasów Państwowych. Oznacza to przejście od selektywnej ochrony terenu o najwyższych walorach przyrodniczych do sztywnego celu ilościowego obejmującego jedną piątą wszystkich lasów państwowych, bez wcześniejszego zdefiniowania kryteriów wartościowania ekosystemów.

Zagrożenie dla podaży drewna w dobie narastającej luki surowcowej

Brak oficjalnej oceny skutków regulacji (OSR) w odniesieniu do wolumenu surowca trafiającego na rynek budzi duży niepokój wśród przetwórców papieru, tektury, płyt drewnopochodnych, mebli i opakowań. Polski przemysł drzewny i papierniczy już teraz funkcjonuje w warunkach deficytu surowcowego, a doroczna luka podażowa szacowana jest na ponad 7 mln m³ drewna. Dalsze odcinanie puli surowcowej przełoży się na bezpośrednie spadek dostępności drewna i presję na wzrost jego cen.

Planowane obostrzenia trafiają na okres wyraźnego osłabienia koniunktury w sektorze. Od 2022 roku łączna wartość produkcji sprzedanej branż przetwarzających drewno w Polsce uległa obniżeniu z 238,5 mld zł do około 203,1 mld zł w 2025 roku. W tym samym czasie w sektorach meblarskim i drzewnym spadek zatrudnienia sięgnął 45 tys. etatów. Wycofanie z rynku kolejnych wolumenów drewna może pogłębić redukcję mocy produkcyjnych, doprowadzić do utraty rentowności zakładów oraz spadku rentowności eksportu.

Pytania branży do strony rządowej: Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna apeluje

W odpowiedzi na działania resortu środowiska, Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna skierowała do rządu oficjalne zapytanie o przedstawienie stanowiska w sprawach kluczowych dla ciągłości działania przemysłu.

Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna pyta:

1. Jaka jest konkretna podstawa prawna i tryb wdrożenia planowanych działań?

2. Z jakich analiz wynikają progi 20 oraz 11 proc.?

3. Co oznaczają „najcenniejsze obszary leśne”, jaka jest ich łączna powierzchnia i według jakich kryteriów zostaną wyznaczone?

4. W jakim trybie ograniczenia zostaną uwzględnione w obowiązujących planach urządzenia lasu?

5. Gdzie są wyliczenia wpływu planowanych zmian na roczną podaż i ceny drewna, przychody oraz zdolność Lasów Państwowych do finansowania swoich zadań, kondycję przedsiębiorstw, inwestycje, miejsca pracy, finanse samorządów oraz ceny produktów dla konsumentów?

Przejrzystość proceduralna warunkiem zrównoważonego rozwoju

Ochrona unikalnych zasobów przyrodniczych jest standardem popieranym przez środowisko biznesowe i branżowe. Jednak decyzje strategiczne, wpływające bezpośrednio na ponad 1,43 mln ha lasów Skarbu Państwa oraz stabilność sektora generującego znaczący udział w polskim PKB, nie mogą być podejmowane w oderwaniu od rygorów prawnych i realiów rynkowych. Bez rzetelnych analiz ekonomicznych i jednoznacznych kryteriów prawnych, planowane ograniczenia pozyskania drewna stwarzają ryzyko poważnego kryzysu podażowego w polskim przemyśle papierniczym i opakowaniowym.

Oprac. na podst. komunikatu prasowego Koalicji na Rzecz Polskiego Drewna oraz Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Producentów Mebli.